Mersin Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO), Türkiye’nin 2023 yılı atık yönetimi hedeflerine katkı sağlamak adına Oda bünyesinde sıfır atık uygulamasına hazırlanıyor. 10 yılı aşkın bir zamandır yürütülen Çevre Çalışmaları kapsamında daha önce başlatılanlara artı olarak personel eğitimi gerçekleştirildi.
Ä°srafı önlemek, kaynakları daha verimli kullanarak atık miktarını azaltmak ve geri kazanımını saÄŸlamak amacıyla MTSO çalışanlarına “Sıfır atık” eÄŸitimi düzenlendi. Çevre ve Åžehircilik Ä°l MüdürlüÄŸü Åžube Müdürü Murat KuÅŸ, eÄŸitimde sıfır atığın tanımını yapıp, atık türleri ve yanlış uygulamalar hakkında bilgi verdi. Ardından Sıfır Atık Sistemi kurulumuna deÄŸinen KuÅŸ, iyi uygulama örneklerini gösterdi.
Atıkların modern hayatın vazgeçilmezi haline geldiÄŸini vurgulayan KuÅŸ, atıkların tamamen yok edilemeyeceÄŸini ancak sorun haline gelmesinin önüne geçilebileceÄŸininaltını çizdi. Bunun için doÄŸru atık yönetiminin büyük önem taşıdığını vurgulayan KuÅŸ, “Türkiye’de yıllık bazda oluÅŸan atık miktarı 31 milyon ton. Geri kazanım oranı ise yüzde 12. Kalan yüzde 88’lik bölüm maalesef heba oluyor” dedi. Almanya, Hollanda gibi Avrupa ülkelerinde ise her bir atığın tek tekkaynağında ayrılıp toplandığını anlatan KuÅŸ, “Sistem sizin atıklarınızı çöpe atmanızı iki ÅŸekilde engelliyor. Birincisi mecbur tutup ceza yazıyor, ikincisi sizin bir çıkarınız olmasını temin etmeye çalışıyor, ekonomik deÄŸer elde etmenizi saÄŸlıyor” dedi. Bu uygulamalar ile Almanya’da düzenli depolamaya gönderilen çöp oranının yüzde 1 olduÄŸunu kaydeden KuÅŸ, Türkiye'nin kat etmesi gereken uzun bir yol olduÄŸunu belirtti.
“Hedef, yüzde 35 geri kazanım”
Sıfır atık yönetiminin yeni bir icat olmadığını, dile getiren Murat KuÅŸ, sıfır atık kavramını, “israfın önlenmesi, kaynakların daha verimli kullanılması, oluÅŸan atığın miktarının azaltılması, etkin toplama sisteminin kurulması ve atıkların geri dönüÅŸtürülmesini kapsayan atık önleme yaklaşımı” sözleriyle açıkladı. Mücadele için dünyada önce bir sıfır atık binası oluÅŸturulduÄŸunu, iyi sonuç alınmasının ardından sıfır atık kasabası kurulduÄŸunu bildiren KuÅŸ, sonrasında ise sıfır atık belediyeler ağı oluÅŸturulduÄŸunu söyledi. Türkiye’nin de 2023 yılı hedefini belirlediÄŸine deÄŸinen KuÅŸ, “2023 yılında oluÅŸan atığımızın yüzde 35’inin geri kazanım, kalanının düzenli depolama ile bertaraf edilmesi hedefleniyor. Geri kazanımın yüzde 35’e çıkması ile oluÅŸacak ekonomik deÄŸer, Türkiye bütçesinin yüzde 1.2’si kadar” dedi.
Sıfır atık uygulamasında Türkiye’deki ilk denemelerin Çevre Bakanlığı’nda yapıldığını ve iyi sonuçlar alınmasının ardından CumhurbaÅŸkanlığı Külliyesi’nde geçildiÄŸini bildiren KuÅŸ, 2018 yılı sonuna kadar tüm Valiliklerde geçileceÄŸini,okullar, camiler, karakollar gibi tüm resmi dairelere yayılacağını bildiren KuÅŸ, adım adım 2023 hedeflerine ulaşılacağını söyledi.
Türkiye’de mevcut durumda atık yönetiminin ‘doÄŸrusal ekonomi’ olarak adlandırıldığını açıklayan KuÅŸ, “kaynak var, üretiyoruz, tüketiyoruz ve bertaraf ediyoruz. Oysa kıymetli olanı bertaraf etmek yerine geri kazandırmalıyız. Bundan sonrasında geri kazanım seçeneÄŸini öne çıkarmak öncelik olacak” dedi. Yurtdışında ise döngüsel ekonomi uygulandığını dile getiren KuÅŸ, bu sistemi ise ÅŸöyle açıkladı:
“Kaynak var üretiyor tüketiyor, tükettiÄŸini yeni baÅŸtan kullanılabilecek bir forma dönüÅŸtürüyor.”
Sıfır atığa geçiÅŸ
Sıfır atığa geçmek için öncelikle sahip olunan tüm ürünlerin kullanım sürelerinin uzatılabilmesi gerektiÄŸini kaydeden Murat KuÅŸ, “Sonunda mutlaka her ÅŸey atık olacak ama atık oluÅŸumu mümkün olduÄŸunca geciktirilmeli. Sürdürülebilir üretim ve sürdürülebilir tüketim için de bu önemli. Çünkü doÄŸal kaynaklar bitiyor ve bulamaz hale geleceÄŸiz. Atıkların çevreye zarar vermesinin de önüne geçmeliyiz” dedi. KuÅŸ, sıfır atığa geçiÅŸ aÅŸamalarını ve bu aÅŸamaları uygularken yol haritasını ise ÅŸöyle sıraladı:
“1 – BaÅŸlangıçta yaÅŸam stili deÄŸiÅŸimi gerektiriyor. ÖrneÄŸin su için matara, sürahi ya da ÅŸiÅŸe kullanıp bittikçe onu doldurmak ya da size özel bardak kullanmak gibi.
2 – Ama sonunda atık mutlaka oluÅŸacak ve bu atıkları kaynağında toplamak lazım. Önemli olan bu atığı yönetmek. Toplama tipleri oluÅŸturarak kaynağında ayırarak toplamalı.
3 – Geçici depolama alanı oluÅŸturmalıyız. Tek tek gelip sizin buradan atıkları almalarına gerek yok. Geçici depolama alanınızdan geri dönüÅŸümcüler gelip alacak.
4 – Biriken atıkları lisanslı tesislere gönderip kayıtlarını tutacaksınız. Organik atıklarınız çıkacak, onları da Belediye katı atık bertaraf tesisine göndereceksiniz.
5 – Çöp kovaları kalkacak.
6 – Personele geri dönüÅŸümle ilgili eÄŸitim verilecek.
7 – Atıkların gönderileceÄŸi yerler bulunup gönderim periyodları belirlenecek. Bir de bunlar yazılı olarak organize edilecek.
8 - Ne kadar atık çıktı nereye gönderdiniz kayıtlarını tutacaksınız.
9 - Sıfır atık uygulamasına göre bize bir program açılacak ve bu çalışma orada kurumlar arası bir yarışa dönüÅŸecek.
Yol haritası nasıl olacak?
1 – Ä°rtibat noktası, çalışma ekibi belirlenecek.
2 - Mevcut durum belirlenecek. Ne tür atığımız var, ne sıklıkta ne miktarda ve hangi birimlerde oluÅŸuyor? Saptanacak. Tanımlayamadığınız atığı yönetemezsiniz.
3 – Planlama yapılacak. Nerelerde hangi atık toplama alanları olacak. Kaç adet olacak, hangi katlarda olacak belirlemek.
4 – Ä°htiyaçlar belirlenecek. Kaç konteyner alınacak, iç mekan kutusu alınacak gibi
5 – EÄŸitim ve bilinçlendirme çalışmaları yapılacak. Hangi atığı nereye atacağını belirten çalışmalar yapılacak.
6 – Uygulamaya geçilecek.