Aladağ İlçesinde 25.06.2017 tarihinde saat 20.00 civarında meydana gelen ve 4 kişinin ölümüne yol açan fosseptik faciası ile ilgili TMMOB Kimya Mühendisleri Odası Güney Bölge Şubesi olarak Metan ve Hidrojen Sülfür Gazları ile ilgili bu açıklamayı ve uyarıları yapma gereği duyulmuştur.
Bu açıklamayla Åžube olarak bu sinsi gazların yaratacağı tehlikeler ile ilgili kamuoyunda farkındalık yaratmanın önemine dikkat çekme düÅŸüncesindeyiz.
Tehlike yeterince bilinirse facia da o kadar önlenmiÅŸ olacaktır.
Ülkemizde son zamanlarda sık sık gündeme gelen ve ölümle sonuçlanan metan gazının sebep olduÄŸu faciaların önlenmesi ve yarattığı tehlikelerin en aza indirilmesi amacıyla belediyelerimiz Su ve Kanalizasyon Ä°dareleri, Madencilik faaliyetleri, sondaj kuyuları, kazı çalışmaları, katı atık depolama alanları iÅŸletmelerinin bu gazların özellikleri, korunma yöntemleri ve uyarı sistemleri hakkında eÄŸitimli olmaları ÅŸarttır.
Bilinçlendirme ve alınacak tedbirler üzerine tarafların Kimya Mühendisleri Odası’ndan eÄŸitim almaları ve acilen uygulamaya geçmeleri bundan sonra yaÅŸanacak faciaların önüne geçilmesi açısından son derece önem arz etmektedir.
METAN
Alkanların en basit üyesi olan metan (CH4), Hidrokarbonların alkanlar grubundan, doÄŸada bol olarak bulunan renksiz, kokusuz patlayıcı zehirli olmayan bir gazdır.
Aslında zehirli olmayan metan, eÄŸer maden havasında, kuyularda, kanalizasyonlarda, çöplüklerde oksijen oranını %12’ nin altına düÅŸürecek kadar mevcut ise boÄŸucu özellik göstermektedir.
Havadan daha hafif bir gaz olan (özgül agırlıgı 0,554) ve suda oldukça az miktarda çözünen metan havada kolaylıkla yanarak karbon dioksit ve su buharı verir. Saf metan -161,5 C’ de kaynar, -182,5C’ de erir.
Genellikle çok kararlı madde olmasına karşın havadaki yüzde 5-14’ lük karışımları ÅŸiddetle patlar (kömür madenleri, çöplüklerde, kanalizasyon sistemlerinde bu olaya sıkça rastlanır).
Metan patlaması, maden havasında % 4 –15 metan bulunduÄŸu durumlarda gerçekleÅŸebilir; en güçlü patlama ortam havasında %9,5 metan oluÅŸumu ile meydana gelir. Metanın yanma sıcaklığı, ısı kaynağına baÄŸlı olarak 650-750 ºC arasında deÄŸiÅŸmekte, patlamadan sonra çevrede sıcaklık 1800-2500 ºC’ye çıkmaktadır. Patlamadan sonra ortamın basıncı 9 kat artış göstermektedir.
Yanan 1 kg metan_13300 Kcal ısı açığa çıkarmaktadır ki bu oran 1 kg barutta 580 Kcal’dir.
Metan,
-Doğal gazın başlıca bileşenidir ;
-Kömür madenlerinde oluÅŸan gruzi gazının bileÅŸiminde bulunur.
-Su altındaki bitkisel madenlerin bakterilerle bozunması sonucu da ortaya çıkar.
-Metan, hava gazı üretimi amacıyla taÅŸ kömürünün havasız ortamda ısıtılarak bozundurulması sonucu elde edilir.
-Pis su atıklarının etkinleÅŸtirilmiÅŸ çamur iÅŸlemiyle arıtılması sırasında yan ürün olarak elde edilir.
-En önemli metan kaynağı doÄŸal gazdır. DoÄŸal gazın yeterince bulunmadığı yerlerde taÅŸ kömürünün havasız ortamda ısıtılarak bozundurulmasıyla ve büyük çöplüklerden elde edilir.
Ayrıca, metan dışında kanalizasyon sisteminde oluÅŸan çok zehirli, zararlı ve ölümcül gazlar, hidrojen sülfür ve merkaptanlardır.
Renksiz olan hidrojen sülfür geniÅŸ aralıkta zehirleme etkisine sahiptir. Özellikle sinir sistemi üzerinde çok etkilidir.
Kanalizasyon sisteminde hidrojen sülfür içeren hava solunduÄŸu zaman kanın kimyasını bozar, oksijen taşınmasını bloke eder ve insanları zehirleyerek öldürür. Birkaç soluk almadan sonra bilinç kaybı olur ve kiÅŸi derhal boÄŸularak ölür.